Waarom reageren mensen met overgewicht heftiger op corona?

(Laatste update: 24 augustus 2021)

Mensen met een BMI van rond de 30 met veel buikvet, die besmet raken met corona hebben een grotere kans om op de Intensive Care te belanden dan hun slanke medemens.1 De heftige reacties op dit virus lijken samen te hangen met een disbalans van het immuunsysteem.2 3 En deze disbalans hangt mogelijk weer samen met obesitas.4 5 Wat op zijn beurt dan weer wordt veroorzaakt door een ongezond voedingspatroon, een teveel aan vetcellen rondom de organen, een afwijkende darmflora en een lekkende darm.6

In dit artikel:

Overactief immuunsysteem

Mensen die heftig reageren op het COVID-19 virus hebben te maken met een overactief immuunsysteem. En een overactieve immuunsysteem kan uiteindelijk meer schade opleveren dan het virus zelf. Uit autopsies is gebleken dat dit overactieve immuunsysteem zelfs kan zorgen voor schade in de longen, hart, lever, nieren en de hersenen. 7 Bij een overactief immuunsysteem spelen zogenaamde cytokinen een grote rol. Cytokinen zijn eiwitten die signalen doorgeven. De verschillende componenten van het immuunsysteem kunnen met elkaar communiceren door cytokinen af te vuren. Zo kan een cytokine het signaal doorgeven dat er een virus in het lichaam is gedetecteerd, zodat het immuunsysteem dit op kan ruimen. Er zijn verschillende soorten cytokinen, maar de cytokine die vooral een rol speelt bij mensen die door het corona-virus op de intensive care zijn beland, draagt de naam interleukin-6 (IL-6).8 Nu heeft het merendeel van de corona-patiënten op de IC last van overgewicht en tegelijkertijd komt de cytokine IL-6 ook meer voor bij mensen met overgewicht en obesitas dan bij gezonde individuen.9 10

Immuuncellen en cytokinen
Op deze microscopische afbeelding zie je immuuncellen die cytokinen (de kleine stipjes op de afbeelding) afvuren om hiermee signalen af te geven aan andere componenten van het immuunsysteem.

Obesitas en het immuunsysteem

Waarom mensen met obesitas over het algemeen meer van de cytokine IL-6 in hun bloed hebben, heeft vooral te maken met de volgende drie factoren:

  • de hoeveelheid buikvet
  • een bepaald voedingspatroon
  • de samenstelling van de darmflora.

Buikvet

Vooral buikvet is een groot risico op het hebben van heftige reacties op het corona virus. Er zijn twee soorten buikvet: het vet dat zich rond je organen bevindt (visceraal vet) en vet dat onder je huid zit (onderhuids vet). En veel mensen die door corona op de Intensive Care belanden hebben juist last van visceraal vet.11 Vetcellen, vooral de vetcellen die zich in de buikholte rondom de organen bevinden, zorgen voor meer IL-6 en dus een continue stroom aan ontstekingsreacties.12 Wetenschappers vermoeden dat het precies deze ontstekingsreacties zijn die ook bijdragen aan het ontstaan van diabetes type 2 en aderverkalking bij mensen met obesitas.13 Vooral de hoeveelheid buikvet draagt bij aan het risico op diabetes type 2 en aderverkalking.14

visceraal vet en onderhuids vet
De hoeveelheid visceraal vet is per persoon verschillend. Dit zijn dwarsdoorsnedes van de buikholtes van mannen met dezelfde buikomtrek, maar een andere verdeling van visceraal en onderhuids vet.

Visceraal vet heeft te maken met hormonen, hoeveel je beweegt, wat je eet en wat er in je darmen leeft. Zo hebben vrouwen door het hormoon oestrogeen minder visceraal vet dan mannen. Maar dit neemt toe als zij in de menopauze terechtkomen. En mensen die veel bewegen hebben ook minder visceraal vet dan mensen die een groot deel van de dag stilzitten.15

En wat heeft buikvet dan met je darmen te maken? In je darmen leven duizenden bacteriën, schimmels en virussen. Bij gezonde individuen leven zij in symbiose met het menselijke lichaam. Met de juiste voeding produceren goede bacteriën stofjes waar ons lichaam baat bij kan hebben. Maar wanneer wij de bacteriën in onze darmen niet de juiste voeding geven, kan onze darmflora tegen ons gaan werken. Zo zorgt een gezonde darmflora er ook voor dat ons immuunsysteem in balans is. Terwijl een minder gezonde darmflora ons immuunsysteem uit balans kan brengen. En zo hangen bepaalde stofjes die je darmbacteriën produceren samen met de ontwikkeling of afname van visceraal buikvet. Wanneer je darmbacteriën het stofje butyrylcarnitine produceren, neemt visceraal vet toe. Dit stofje wordt vooral geproduceerd als je veel rood vlees, bewerkt vlees en eieren eet. En wanneer je darmbacteriën vooral het stofje hippuurzuur aanmaken, neemt visceraal vet juist af. Je darmbacteriën maken dit stofje aan bij de consumptie van fruit en volkoren granen.16 17

stroomschema invloed darmflora op buikvet

Een vetrijk dieet

Ook een vetrijk dieet verandert de samenstelling van de darmbacteriën in de darmen. Hoe vetter je dieet, hoe meer schadelijke bacteriën er in je darmen te vinden zijn. Wat deze bacteriën zo schadelijk maken is een stofje in de celwand van deze micro-organismen, genaamd lipopolysaccharide (LPS).18 LPS in de darmen zorgen er namelijk voor dat de verbindingen tussen de darmwandcellen (tight junctions) makkelijk open kunnen breken.19 Het gevolg hiervan is een lekkende darm. En een lekkende darm zorgt er op zijn beurt weer voor dat er allerlei schadelijke stofjes uit de darmholte in de bloedbaan terecht kunnen komen, zoals virussen, verkeerde bacteriën, schimmels en dus ook LPS. (In dit artikel kun je lezen wat nog meer een lekkende darm veroorzaakt en hoe je een lekkende darm kunt herstellen.) Om deze schadelijke stofjes op te ruimen, gaat het immuunsysteem flink aan de slag. Hierdoor kan het immuunsysteem uit balans raken.20 21 Vooral de rondzwemmende LPS worden door het lichaam aangemerkt als giftig, waardoor het immuunsysteem ontstekingsbevorderende cytokinen afvuurt.22 En het is vooral de cytokine IL-6 die in verband wordt gebracht met LPS.23 24 En uit een recent onderzoek blijkt dat mensen die aan het covid-19 virus hartklachten overhielden meer LPS in hun bloed hadden dan hun gezonde medemens.25 Een lekkende darm en een teveel aan LPS lijken daarom, naast buikvet, een oorzaak te zijn van de heftige reacties op dit corona virus.

LPS aan de buitenzijde van bepaalde bacteriën
Links is de dwarsdoorsnede van de celwand van een zogenaamde gram negatieve bacterie te zien (waar de E. coli een voorbeeld van is). Als rechtopstaande haren bevinden zich aan de buitenzijde van de celwand meerdere kettingstructuren. Dit zijn de giftige lipopolysacchariden (LPS).

Afstervende darmwandcellen en voedingsvezels

Naast het openbreken van de tight junctions (de verbinding tussen de darmwandcellen) kan een lekkende darm ook veroorzaakt worden door het afsterven van darmwandcellen. De cellen van de darmwand voeden zich graag met een stofje die de goede darmbacteriën aanmaken: dit stofje heet butyraat.26 Butyraat wordt aangemaakt wanneer je genoeg van een bepaald soort fermenteerbare voedingsvezels (prebiotica) eet en er zich voldoende butyraat producerende bacteriën in je dikke darm bevinden. Een gebrek aan dit soort gezonde voedingsvezels in je dieet zorgt dan voor een slechtere gezondheid van de darmwand. Deze voedingsvezels zijn een bepaald type koolhydraten die je lichaam zelf niet kan verteren, waardoor zij onverteerd in de dikke darm terecht komen. De goede darmbacteriën fermenteren deze vezels dan: de bacteriën zetten de vezels om in gezonde stofjes waar jouw lichaam baat bij heeft. Butyraat is daar dan een voorbeeld van. Deze fermenteerbare voedingsvezels zijn vooral te vinden in: uien, knoflook, peulvruchten (bonen, linzen en kikkererwten), Fries roggebrood, afgekoelde rijst, afgekoelde aardappels, groene bananen, chicorei-koffie en intacte granen. En naast het voeden van je darmwandcellen zorgt butyraat ook voor een herstel van de tight junctions.27

Dat fermenteerbare voedingsvezels een positief effect hebben op het immuunsysteem en de gezondheid van de darmwand blijkt uit meerdere onderzoeken. Zo was er een onderzoek, waarbij 52 vrouwen gedurende 8 weken dagelijks fermenteerbare voedingsvezels als supplement kregen. De deelnemers van het onderzoek wisten niet of zij de voedingsvezels kregen of een placebo. Na afloop van het onderzoek werd het bloed van de deelnemers gecontroleerd en in het bloed van de dames die dagelijks voedingsvezels consumeerden was minder IL-6 en minder LPS waar te nemen dan in het bloed van de dames die een placebo ontvingen.28 In een ander onderzoek werd het eetpatroon van 688 individuen bestudeerd. Bij deze studie kwamen de onderzoekers tot de conclusie dat de consumptie van groente en fruit de hoeveelheid LPS in het bloed te verminderde.29 In weer een ander onderzoek kregen 28 proefpersonen dagelijks 60 gram aan intacte granen (gerst of zilvervlies rijst) te eten. De consumptie van deze vezelrijke granen zorgde voor een vermindering van IL-6 in het bloed.30

Lees in dit artikel waar voedingsvezels nog meer goed voor zijn.

stroomschema voeding ontstekingsreacties

Heeft de informatie uit dit artikel je geholpen? Ondersteun dan de auteur met een financiële donatie of door dit artikel te delen op social media. Doneren kan hier.

Samengevat

Mensen met veel overwicht en veel buikvet hebben een hoger risico om op de Intensive Care te belanden dan hun slanke medemens. Dit heeft te maken een overactief immuunsysteem. Iemands immuunsysteem kan overactief raken door de aanwezigheid van vetcellen en door een lekkende darm. En die vetcellen en lekkende darm worden weer veroorzaakt door bepaalde voeding. Zo kan de consumptie van fruit en volkoren graanproducten buikvet verminderen, terwijl de consumptie van rood vlees, bewerkt vlees en eieren buikvet juist toe laat nemen. Daarnaast vergroot een vetrijk dieet het risico op een lekkende darm. En het eten van voedingsvezels kan de darmwand verstevigen.

__________________________________________________

Disclaimer: De auteur van darmrevolutie.nl is geen praktiserend arts. Met deze artikelen probeer ik slechts de resultaten van wetenschappelijke onderzoeken weer te geven. Mensen die klachten ervaren worden geadviseerd hun behandelend arts te raadplegen.

  1. Lighter, J., et al. 2020: Obesity in Patients Younger Than 60 Years Is a Risk Factor for COVID-19 Hospital Admission. Clinical Infectious Diseases 71(15), p. 896-897. [PubMed] [Google Scholar]
  2. Hu, B., S. Huang & L. Yin, 2021: The cytokine storm and COVID-19. Journal of Medical Virology 93(1), p. 250-256. [PubMed] [Google Scholar]
  3. Blanco-Melo, D., et al. 2020: Imbalanced Host Response to SARS-CoV-2 Drives Development of COVID-19. Cell 181(5), p. 1036-1045. [PubMed] [Google Scholar]
  4. Cox, A.J., N.P. West &A.W. Cripps, 2015: Obesity, inflammation, and the gut microbiota. The Lancet Diabetes & Endocrinology 3(3), p. 207-215. [PubMed] [Google Scholar]
  5. Dietz, W. & C. Santos-Burgoa, 2020: Obesity and its Implications for COVID-19 Mortality. Obesity A Research Journal. [PubMed] [Google Scholar]
  6. Frazier, T.H., J.K. DiBaise, C.J. McClain, 2011: Gut Microbiota, Intestinal Permeability, Obesity-Induced Inflammation, and Liver Injury. Journal of Parental and Enteral Nutrition. [PubMed] [Google Scholar]
  7. Schurink, B. et al. 2020: Viral presence and immunopathology in patients with lethal COVID-19: a prospective autopsy cohort study. The Lancet Microbe. [PubMed] [Google Scholar]
  8. Tang, Y., et al. 2020: Cytokine Storm in COVID-19: The Current Evidence and Treatment Strategies. Frontiers in Immunology. [PubMed] [Google Scholar]
  9. Roytblat, L. et al. 2012: Raised Interleukin-6 Levels in Obese Patients. Obesity Research. [PubMed] [Google Scholar]
  10. Lira, F.S., et al. (2011) Supplementing alpha-tocopherol (vitamin E) and vitamin D3 in high fat diet decrease IL-6 production in murine epididymal adipose tissue and 3T3-L1 adipocytes following LPS stimulation. Lipids in Health and Disease 10. [PubMed] [Google Scholar]
  11. Watanabe, M. et al. 2020: Visceral fat shows the strongest association with the need of intensive care in patients with COVID-19. Metabolism 111: 154319. [PubMed] [Goog le Scholar]
  12. Fontana, L. et al. 2007: Visceral Fat Adipokine Secretion Is Associated With Systemic Inflammation in Obese Humans. Diabetes 56(4), p. 1010-1013. [PubMed] [Google Scholar]
  13. Hamdy, O., S. Porramatikul & E. Al-Ozairi, 2006: Metabolic Obesity: The Paradox Between Visceral and Subcutaneous Fat. Current Diabetes Revieuws 2(4), p. 367-373(7). [PubMed] [Google Scholar]
  14. Bawadi, H. et al. 2019: Abdominal Fat Is Directly Associated With Inflammation In Persons With Type-2 Diabetes Regardless Of Glycemic Control – A Jordanian Study. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity: Targets and Therapy 12, p. 2411-2417. [PubMed] [Google Scholar]
  15. Stefan, N., 2020: Causes, consequences, and treatment of metabolically unhealthy fat distribution. The Lancet. Diabetes & Endocrinology 8(7), p. 616-627. [PubMed] [Google Scholar]
  16. Pallister, T. et al. 2017: Untangling the relationship between diet and visceral fat mass through blood metabolomics and gut microbiome profiling. International Journal of Obesity 41, p. 1106-1113. [PubMed] [Google Scholar]
  17. Pallister, T. et al. Hippurate as a metabolomic marker of gut microbiome diversity: Modulation by diet and relationship to metabolic syndrome. Scientific Reports 7: 13670. [PubMed] [Google Scholar]
  18. Moreira, A.P.B., et al. 2012: Influence of a high-fat diet on gut microbiota, intestinal permeability and metabolic endotoxaemia. British Journal of Nutrition 108, p. 801-809. [PubMed] [Google Scholar]
  19. Guo, S., R. Al-Sadi, H.M. Said & T.Y. Ma, 2013: Lipopolysaccharide causes an increase in intestinal tight junction permeability in vitro and in vivo by inducing enterocyte membrane expression and localization of TLR-4 and CD14. The American Journal of Pathology 182(2), p. 375-387. [PubMed] [Google Scholar]
  20. L. Abdelhamid & X.M. Luo, 2018: Retinoic Acid, Leaky Gut, and Autoimmune Diseases. Nutrients 10(8). [PubMed] [Google Scholar]
  21. Tsai, Y.L., et al. 2019: Probiotics, prebiotics and amelioration of diseases. Journal of Biomedical Science 26(3). [PubMed] [Google Scholar]
  22. Kell, D.B. & E. Pretorius, 2015: On the translocation of bacteria and there lipopolysaccharides between blood and peripheral locations in chronic, inflammatory diseases: the central role of LPS and LPS-induced cell death. Integrative Biology 7(11), p. 1339-1377. [PubMed] [Google Scholar]
  23. Jayashree, B., et al. (2013) Increased circulatory levels of lipopolysaccharide (LPS) and zonulin signify novel biomarkers of proinflammation in patients with type 2 diabetes. Molecular and Cellular Biochemistry 388, p. 203-210. [PubMed] [Google Scholar]
  24. Ajuwon, K.M. & M.E. Spurlock (2005) Adiponectin inhibits LPS-induced NF-kB activation and IL-6 production and increases PPARgamma2 expression in adipocytes. American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology. [PubMed] [Google Scholar]
  25. Hoel, H. et al. 2020: Elevated markers of gut leakage and inflammasome activation in COVID-19 patients with cardiac involvement. Journal of Internal Medicine. [PubMed] [Google Scholar]
  26. Li, R.W. & C.J. Li: 2014: Enhancing Butyrate Biosynthesis in the Gut for Health Benefits. In: C.J. Li (ed.): Butyrate: Food Sources, Functions and Health Benefits. Hauppage: Nova Science Publishers, Inc. [Google Scholar]
  27. Ma, X., et al. 2012: Butyrate promotes the recovering of intestinal wound healing through its positive effect on the tight junctions. Journal of Animal Science 90 suppl. 4, p. 266-268. [PubMed] [Google Scholar]
  28. Dehghan, P., B.P. Gargari & M.A. Jafarabadi, 2014: Oligofructose-enriched inulin improves some inflammatory markers and metabolic endotoxemia in women with type 2 diabetes mellitus: A randomized controlled clinical trial. Nutrition 30(4) p. 418-423. [PubMed] [Google Scholar]
  29. Ahola, A.J., et al. 2017: Dietary patterns reflecting healthy food choices are associated with lower serum LPS activity. Scientific Reports 7. [PubMed] [Google Scholar]
  30. Martínez, I. et al. 2013: Gut microbiome composition is linked to whole grain-induced immunological improvements. The ISME Journal 7, p. 269-280. [PubMed] [Google Scholar]

Ook interessant