Het chronische-vermoeidheidssyndroom en darmbacteriën

(Laatste update: 12 januari 2022)

Als je wordt getroffen door het chronische-vermoeidheidssyndroom, dan staat je leven op zijn kop. Je kunt niet meer werken of een actieve ouder zijn voor je kinderen, laat staan je favoriete sport beoefenen. Er zijn aanwijzingen dat het chronische vermoeidheidssyndroom ontstaat na een virusinfectie. Maar terwijl een hoop mensen herstellen van zo’n virus, houden sommige mensen hier serieuze vermoeidheidsklachten aan over. Waarom de één hier wel van herstelt en de ander niet, heeft mogelijk met de darmflora te maken.

In dit artikel:

  • Wat de diagnose van het chronische-vermoeidheidssyndroom is.
  • Op welke manier virussen een rol spelen bij het chronische-vermoeidheidssyndroom.
  • Waarom sommige mensen een verhoogde kans hebben op het krijgen van het chronische-vermoeidheidssyndroom.
  • Hoe kurkuma en cacao van invloed zijn op het chronische-vermoeidheidssyndroom.

Wat is het chronische-vermoeidheidssyndroom?

Het chronische-vermoeidheidssyndroom (CVS) is een ziekte waarbij de patiënten zich voor een groot deel van de dag uitgeput voelen en daardoor veel in bed liggen. Het nemen van veel rust verlicht echter niet de moeheid. Sommige mensen met CVS ervaren ook pijn, slaapproblemen, gevoeligheid voor licht en geluid en ‘brain fog’ (het gevoel dat je niet meer helder na kan denken). Een voorwaarde voor de diagnose chronische-vermoeidheidssyndroom is dat je hier langer dan 6 maanden last van hebt. Voor de aandoening is vaak geen lichamelijke oorzaak te vinden, daarom is deze ziekte soms lastig te diagnosticeren.

En door het gebrek aan lichamelijke oorzaken bij de patiënten, is lange tijd gedacht dat de vermoeidheid werd veroorzaakt door psychische problemen. De meeste wetenschappers denken hier nu gelukkig anders over. Ook dachten artsen lange tijd dat de mensen die chronisch moe waren, last hadden van hun ontstekingen in hun hersenen en ruggenmerg. Hier komt dan de naam myalgische encefalomyelitis (ME) vandaan. Maar onderzoekers komen hiervan terug, waardoor ME nu vaak samen genoemd wordt met CVS.1

Oorzaken van het chronische-vermoeidheidssyndroom

Mensen worden niet geboren met ME/CVS, maar het overkomt ze plots. Opeens kunnen ze niet meer het actieve leven leiden dat ze leidden, niet meer hele dagen werken en liggen ze voor een groot deel van de dag in bed. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat dit chronische-vermoeidheidssyndroom kan ontstaan na een virusinfectie. Het gaat dan om verschillende soorten virussen als het epstein-barrvirus (waar herpes en de ziekte van Pfeiffer onder vallen), Q-koorts en het Ross River virus. Het overgrote merendeel van de patiënten herstelt van zo’n virusinfectie, maar er is een klein percentage mensen die daar blijvende vermoeidheidsklachten aan overhoudt. Uiteindelijk krijgen deze mensen dan de diagnose ME/CVS.2 3 4

Long covid en het chronische-vermoeidheidssyndroom

In 2019 kwam er een nieuw virus in de wereld: covid-19. Corona treft jong en oud. Een enkeling komt door een zware infectie op de IC terecht. Maar er is ook een groep jonge, fitte mensen die aanvankelijk geen zware infectie hadden, maar wel op de lange termijn last blijven houden van vermoeidheidsklachten. Dit wordt ook wel long covid genoemd. En wetenschappers spreken zelfs van een post-COVID-19 vermoeidheidssyndroom.5 Andere wetenschappers gaan zo ver om te stellen dat long covid een variant is van ME/CVS.6 7 Op zich is dat niet gek als je bedenkt dat de andere varianten van ME/CVS ook ontstaan zijn na een virusinfectie.

Het chronische-vermoeidheidssyndroom en schadelijke darmbacteriën

Hoe komt het dan dat sommige mensen chronische vermoeidheidsklachten houden na een virusinfectie, terwijl de meeste ervan herstellen? Een verklaring hiervan ligt mogelijk in de darmen. In je darmen leven ontzettend veel micro-organismen, waaronder gisten en bacteriën. Dit samenstel van micro-organismen in de darmen noem je ook wel de darmflora. En nou blijkt dat mensen met ME/CVS een andere darmflora hebben dan mensen zonder ME/CVS.8 9

Over het algemeen hebben mensen met ME/CVS minder gezonde bacteriën en meer schadelijke bacteriën in hun darmen dan hun fitte medemens. En een teveel van deze kwaadaardige bacteriën kan ervoor zorgen dat darmwand op bepaalde plekken openbreekt en dat deze bacteriën hierdoor in de bloedbaan terecht komen.10 Of dit dan zo blijkt te zijn bij mensen met ME/CVS is onderzocht in een studie waarbij het bloed van 30 mensen met ME/CVS en 48 gezonde proefpersonen is geanalyseerd. Uit deze analyse bleek dat er inderdaad meer schadelijke bacteriën in het bloed van mensen met ME/CVS rondzwommen dan in het bloed van de gezonde proefpersonen.11

Ander onderzoek laat ook zien dat specifieke immuuncellen, die geprogrammeerd zijn om die schadelijke bacteriën op te ruimen, geactiveerd zijn bij ME/CVS. Bij mensen zonder ME/CVS zijn deze immuuncellen minder actief. De onderzoekers van deze studie concluderen daarom dat de aanwezigheid van kwaadaardige bacteriën in de bloedsomloop een van de oorzaken zijn van de klachten bij ME/CVS.12

De darmflora in balans brengen met kurkuma en cacao

En aangezien een buitensporige hoeveelheid van schadelijke bacteriën er voor zorgt dat zij uit de darmen breken en in de bloedbaan terechtkomen, wil je er dus voor zorgen dat deze schadelijke bacteriën in aantal afnemen. Gelukkig zijn er bepaalde voedingsmiddelen die je hierbij kunnen helpen. Dit zijn onder andere kurkuma en cacao. Van kurkuma is bekend dat die in een petrischaaltje de schadelijke bacteriën vermindert.13 14 Naar het effect van cacao op de darmflora zijn ook meerdere onderzoeken gedaan. Uit deze onderzoeken blijkt dat, wanneer cacao in de dikke darm terecht komt, het aantal gezonde bacteriën toeneemt terwijl de schadelijke bacteriën in aantal afnemen.15

Het effect van kurkuma en cacao op het chronische vermoeidheidssyndroom

Wat gebeurt er dan als mensen met ME/CVS dagelijks kurkuma of cacao aan hun dieet toevoegen? In een onderzoek dat in 2018 is gepubliceerd, kregen 58 mensen met ME/CVS acht weken lang dagelijks een pilletje met curcumine (het essentiële bestanddeel van kurkuma). Van het totaal aantal deelnemers ervoeren zes mensen bijwerkingen van de curcumine, waardoor zij besloten te stoppen met het onderzoek. De mensen die wel het onderzoek afmaakten, merkten een duidelijk vermindering van hun klachten door het slikken van de curcumine-pillen. Er is in dit onderzoek echter niet met een placebo-controle groep gewerkt, dus het is niet bekend in hoeverre er sprake is van een placebo-effect. De onderzoekers concluderen dat er in de toekomst een uitgebreidere studie uitgevoerd moet worden met zowel een groep mensen die curcumine krijgen en een groep mensen die een placebo krijgen.16

In een studie naar het effect van cacao op ME/CVS is wel gebruik gemaakt van placebo’s. Tien proefpersonen kregen acht weken lang dagelijks óf drie kleine reepjes (15 gram) chocolade met 85% cacao, of drie reepjes met namaakchocolade. De namaakchocolade bestond uit cacaoboter dat bruin was geverfd en waar aroma aan toe was gevoegd. Hierdoor konden de proefpersonen de twee verschillende soorten repen niet uit elkaar houden, Na deze acht weken ontvingen de proefpersonen twee weken lang niks. Daarna volgde weer een periode van acht werken waarbij de repen werden verwisseld. De proefpersonen die eerst de chocolade ontvingen, kregen in de tweede periode de neprepen en vice versa. Hierdoor konden de onderzoekers het verschil tussen de effecten van cacao en het placebo goed analyseren. De resultaten waren heel duidelijk: wanneer de proefpersonen cacao binnenkregen, namen hun vermoeidheidsklachten af.17 Maar hun symptomen verslechterden als zij vervolgens op het placebo werden gezet. Eén nadeel van dit onderzoek is dat het deels mogelijk is gemaakt door Nestlé, een organisatie dat chocolade verkoopt. Desalniettemin zat het onderzoek wel goed in elkaar.

Heeft de informatie uit dit artikel je geholpen? Ondersteun dan de auteur met een financiële donatie of door dit artikel te delen op social media. Doneren kan hier.

Samengevat

Het chronische-vermoeidheidssyndroom is vaak een overblijfsel van een virusinfectie, waardoor wetenschappers vermoeden dat long covid een nieuwe variant is van het chronische-vermoeidheidssyndroom. Waarom niet iedereen chronische vermoeidheid overhoudt na een virusinfectie,  heeft mogelijk te maken met de darmflora. Mensen met het chronische-vermoeidheidssyndroom hebben namelijk meer schadelijke bacteriën in hun darmen en hun bloed dan gezonde mensen. Gelukkig zijn er ook voedingsmiddelen die de schadelijke bacteriën in kunnen perken: dit zijn kurkuma en cacao. En uit de eerste onderzoeken blijken kurkuma en cacao ook effectief in het verminderen van vermoeidheidsklachten bij mensen die lijden aan het chronische-vermoeidheidssyndroom. Zelf kun je de werking hiervan uittesten door dagelijks kurkuma en/of cacaopoeder door je havermout te doen, kurkuma supplementen te nemen of chocolade te eten met 85% cacao. 


Disclaimer: De auteur van darmrevolutie.nl is geen praktiserend arts, maar beschrijft slechts de resultaten van wetenschappelijke onderzoeken. Als u lichamelijke of mentale problemen ervaart, wordt u geadviseerd om die te bespreken met uw behandelend arts.

  1. Shephard, C. & A. Chaudhuri, 2001: ME/CFS/PVFS. An exploration of the key clinical issues. Buckingham. The ME Association.
  2. Hickie I. et al. 2006: Post-infective and chronic fatigue syndromes precipitated by viral and non-viral pathogens: prospective cohort study. BMJ 333(7568): 575. [PubMed] [Google Scholar]
  3. Rasa, S. et al. 2018: Chronic viral infections in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome (ME/CFS). Journal of Translational Medicine 16: 268. [PubMed] [Google Scholar]
  4. Katz, B.Z., Y. Shiraishi, C.J. Mears, H.J. Binns, R. Taylor, 2009: Chronic fatigue syndrome after infectious mononucleosis in adolescents. Pediatrics 124(1), p. 189-193. [PubMed] [Google Scholar]
  5. Vink M. & A. Vink-Niese, 2020: Could Cognitive Behavioural Therapy Be an Effective Treatment for Long COVID and Post COVID-19 Fatigue Syndrome? Lessons from the Qure Study for Q-Fever Fatigue Syndrome. Healthcare (Basel) 8(4): 552. [PubMed] [Google Scholar]
  6. Wostyn P., 2021: COVID-19 and chronic fatigue syndrome: Is the worst yet to come?. Medical Hypotheses 146: 110469. [PubMed] [Google Scholar]
  7. Wood, E., K.H. Hall, W. Tate, 2021: Role of mitochondria, oxidative stress and the response to antioxidants in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome: A possible approach to SARS-CoV-2 ‘long-haulers’? Chronic Diseases and Translational Medicine 7(1), p. 14-26. [PubMed] [Google Scholar]
  8. Giloteaux, L. et al. 2016: Reduced diversity and altered composition of the gut microbiome in individuals with myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome. Microbiome430. [PubMed] [Google Scholar]
  9. Frémont, M., D. Coomans, S. Massart, K. De Meirleir, 2013: High-throughput 16S rRNA gene sequencing reveals alterations of intestinal microbiota in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome patients. Anaerobe 22, p. 50-56. [PubMed] [Google Scholar]
  10. Lakhan S.E. & A. Kirchgessner, 2010: Gut inflammation in chronic fatigue syndrome. Nutrition & Metabolism  7: 79. [PubMed] [Google Scholar]
  11. Ellis, J.E., D.S. Missan, M. Shabilla, D. Martinez, S.E. Fry, 2018: Microbial community profiling of peripheral blood in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome. Human Microbiome Journal 9, p. 16-21. [Google Scholar]
  12. Maes, M., F.N.M. Twisk, M. Kubera, K. Ringel, J.C. Leunis & M. Geffard, 2012: Increased IgA responses to the LPS of commensal bacteria is associated with inflammation and activation of cell-mediated immunity in chronic fatigue syndrome. Journal of Affective Disorders 136(3), p. 909-917. [PubMed] [Google Scholar]
  13. Amrita, V., D. Sonal & R. Shalini, 2009: Antibacterial Effect of Herbs and Spices Extract on Escherichia coli. Electronic Journal of Biology 5(2), p. 40-44. [Google Scholar]
  14. Fagbemi, J.F., E. Ugoji, T. Adenipekun & O. Adelowotan, 2009: Evaluation of the antimicrobial properties of unripe banana (Musa sapientum L.), lemon grass (Cymbopogon citratus S.) and turmeric (Curcuma longa L.) on pathogens. African Journal of Biotechnology 8(7), p. 1176-1182. [Google Scholar]
  15. Sorrenti, V., S. Ali, L. Mancin, S. Davinelli, A. Paoli & G. Scapagnini, 2020: Cocoa Polyphenols and Gut Microbiota Interplay: Bioavailability, Prebiotic Effect, and Impact on Human Health. Nutrients 12: 1908 [PubMed] [Google Scholar]
  16. Campen, C. van, K. Riepma, K. & F. Visser, 2018: The Effect of Curcumin on Patients with Chronic Fatigue Syndrome/Myalgic Encephalomyelitis: An Open Label Study. International Journal of Clinical Medicine 9, p. 356-366. [Google Scholar]
  17. Sathyapalan, T., S. Beckett, A.S. Rigby, D.D. Mellor & S.L. Atkin, 2010: High cocoa polyphenol rich chocolate may reduce the burden of the symptoms in chronic fatigue syndrome. Nutrition Journal 9: 55. [PubMed] [Google Scholar]

Ook interessant