Fibromyalgie. Ligt de oorzaak van onverklaarbare pijnklachten in de darmen?

(Laatste update: 24 augustus 2021)

Sommige mensen kampen met onverklaarbare pijnklachten, waarbij deze klachten vaak als psychosomatisch worden weggezet. Misschien komt dit omdat veel mensen met deze onverklaarbare pijnklachten ook last hebben van sombere stemmingen. De kans is echter groot dat deze pijnklachten niet door de sombere stemmingen worden veroorzaakt, maar dat deze pijnklachten en de depressieve buien een gezamenlijke oorzaak hebben: een overgroei van schadelijke bacteriën in de dunne darm. Dit verklaart meteen waarom mensen met dit soort chronische pijnklachten ook vaak last hebben van een opgezwollen gevoel na het eten.

In dit artikel:

  • Fibromyalgie: een diagnose voor onverklaarbare pijnklachten
  • Wat fibromyalgie met de darmflora te maken heeft
  • Welke rol serotonine speelt bij fibromyalgie
  • Wat je zelf tegen fibromyalgie kunt doen
  • Samenvatting

Fibromyalgie: een diagnose voor onverklaarbare pijnklachten

Tegenwoordig is er een diagnose voor het hebben van onverklaarbare pijnklachten: fibromyalgie. Fibromyalgie is een aandoening waarbij patiënten chronische pijn ervaren op meerdere plekken in hun lichaam. De intensiteit en de locatie van de pijn lijken tijdens het beloop van de ziekte te fluctueren.1 Fibromyalgie wordt ook wel weke-delen-reuma genoemd, omdat de pijnklachten veelal te maken hebben met het bewegingsapparaat, zonder dat het kraakbeen hier wat mee te maken heeft. Het hebben van fibromyalgie heeft vaak een verwoestend effect op iemands kwaliteit van leven. Veel mensen met fibromyalgie kunnen door de vele pijn niet meer hun werk doen, hun sociale leven stort in en het komt het gezinsleven ook niet ten goede. Bij veel artsen is deze ziekte, zowel de naam als de aard van deze aandoening, nog niet bekend, waardoor zij het idee hebben dat de pijnklachten een psychosomatische oorzaak hebben.2 Dit kan bij veel patiënten tot een hoop frustratie leiden.

Dat fibromyalgie echt niet tussen de oren zit, blijkt wel uit de activatie van bepaalde zenuwen bij mensen met fibromyalgie. In een menselijk lichaam zitten speciale zenuwuiteinden die pijn waarnemen als dit nodig is. Deze zenuwuiteinden heten nociceptoren. En de nociceptoren zijn bij mensen met fibromyalgie veel actiever dan bij gezonde mensen, waardoor zij dus ook meer pijn ervaren.3

Fibromyalgie en de darmflora

Omdat bekend is dat mensen met fibromyalgie ook vaak kampen met darmklachten, wilden onderzoekers meten wat de relatie is tussen fibromyalgie en het Prikkelbare Darm Syndroom of Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO). De uitkomsten waren bijzonder opvallend: bij alle deelnemers met fibromyalgie was er sprake van een teveel aan schadelijke darmbacteriën in de dunne darm. Dit wordt ook wel SIBO genoemd. In en op je lichaam leven er verschillende microbiomen. Een microbioom is een samenstel van levende kleine organismen, zoals gisten en bacteriën. Microbiomen zijn te vinden op je huid, in je longen, in de vagina, in je maag, in de dunne darm en in de dikke darm. Maar het grootste microbioom bevindt zich in de dikke darm. In de dunne darm leven dus ook bacteriën, maar bij gezonde mensen is dit aantal veel minder dan in de dikke darm. Wanneer er sprake is van SIBO leven er meer bacteriën in de dunne darm dan zou moeten. En vaak zijn dit schadelijke bacteriën. Van de deelnemers zonder fibromyalgie, die ook meededen aan dit onderzoek, hadden slechts 20% last van SIBO.4 Dit wil dus zeggen dat iedereen met fibromyalgie last lijkt hebben van SIBO, maar dat niet iedereen met SIBO ook last heeft van fibromyalgie. Hierdoor zou je kunnen concluderen dat SIBO een oorzaak is van fibromyalgie. Wat nou precies de link is tussen SIBO en fibromyalgie lees je in de volgende alinea’s.

Serotonine als pijnstiller

Serotonine speelt een belangrijke rol in fibromyalgie en is waarschijnlijk de link tussen SIBO en fibromyalgie. Serotonine is een neurotransmitter die er bekend om staat dat deze zorgt voor een positieve stemming. En mensen met fibromyalgie hebben minder van deze neurotransmitter in hun lijf dan gezonde mensen.5 Serotonine zorgt namelijk niet alleen voor een positieve stemming, maar het heeft ook nog een belangrijke pijnstillende functie. Wanneer je je bezeert of verwondt, raken nociceptoren (de zenuwuiteinden die pijnprikkels naar je brein zenden) geactiveerd. In een gezond lichaam vuren bepaalde immuuncellen dan serotonine af naar deze nociceptoren, wat een pijnstillend effect heeft.6 Het lijkt er daarom op dat het gebrek aan serotonine bijdraagt aan de pijnklachten van mensen met fibromyalgie. Dit is zeker het geval bij mensen die fibromyalgie symptomen overhielden na een trauma. Denk aan een ongeluk, een operatie of een sportblessure.7

SIBO en serotonine

Veel mensen hebben het idee dat de neurotransmitter serotonine uit de hersenen komt. En dat klopt ook. Deels. Het overgrote deel van de serotonine in ons lichaam (wel 90%) wordt namelijk in onze darmen geproduceerd. Deze productie komt tot stand met behulp van een speciaal type darmwandcellen, bepaalde darmbacteriën en het aminozuur tryptofaan.8 9 Tryptofaan zit in allerlei verschillende voedingsmiddelen zoals: pindakaas, havermout, volkorenbrood, bananen en cacao. Gezonde mensen die een gevarieerd dieet eten, krijgen dus genoeg tryptofaan binnen, wat hun lichaam om kan zetten in serotonine. Deze serotonine wordt uit de darm (voornamelijk de dunne darm) door de darmwand getransporteerd om uiteindelijk in de bloedbaan terecht te komen en elders zijn werk te kunnen doen.10 11 12

Hoe kan het dan dat mensen met fibromyalgie minder serotonine in hun bloedbaan hebben dan gezonde mensen? Dit is waar SIBO, de overgroei van schadelijke bacteriën in de dunne darm, om de hoek komt kijken. Eén van deze schadelijke bacteriën die vaak bij SIBO voorkomt is de Escherichia coli (ook wel bekend als E. coli).13 14 Deze E. coli kan indirect voor minder serotonine zorgen. Voor de transport van serotonine van de dunne darm naar de bloedbaan zijn speciale transporters nodig. Dit zijn de zogenaamde ‘serotonine transporters’. Dit zijn eiwitten die ervoor zorgen dat serotonine in darmzijde van de darmwand door de darmwandcellen heen gesluisd kunnen worden, naar de bloedbaan. Onderzoek met muizen laat zien dat er geen serotonine in de bloedbaan komt wanneer zij geen serotonine transporters in hun darmen hebben.15 Uit ander onderzoek blijkt dat bepaalde stammen van de E. coli die werking van de belangrijke serotonine transporters afremmen.16 Op deze manier draagt de aanwezigheid van de E. coli in de dunne darm er dus voor dat er minder serotonine in de bloedbaan komt.  

serotonine transporters en de darmwand
Wel 90% van de serotonine in een menselijk lichaam wordt in de darmen geproduceerd. Zogenaamde serotonine transporters sluizen de serotonine van de darm naar bloedbaan.

Fibromyalgie en depressie

Serotonine heeft naast een pijnstillende werking dus ook een positief effect op je stemming. Dan kun je je afvragen of mensen met fibromyalgie door het gebrek aan serotonine ook last hebben van sombere stemmingen of depressies. Nou blijkt uit onderzoek dat wel 68% van de mensen met fibromyalgie weleens te maken heeft gehad met een ernstige depressie. En 22% van de ondervraagden zaten op het moment dat het onderzoek plaatsvond zelfs middenin zo’n depressie.17 Uit een andere studie is bekend dat wel 50% van de mensen met fibromyalgie antidepressiva slikt, tegenover 8% van de ondervraagden zonder fibromyalgie.18 Dit zou misschien kunnen verklaren dat sommige artsen de pijnklachten zien als psychosomatisch, met het idee dat de pijnklachten mogelijk het gevolg zijn van mentale problemen. Maar uit de onderzoeken die hierboven besproken zijn, lijkt het er eerder op dat fibromyalgie en depressie dezelfde oorzaak hebben: namelijk een overgroei van de schadelijke E. coli in de dunne darm.  

stroomschema SIBO, fibromyalgie en depressie

Wat je zelf tegen fibromyalgie kunt doen

SIBO lijkt dus fibromyalgie te veroorzaken. In dit artikel kun je lezen op welke manieren SIBO te verminderen is. Een van deze manieren is het nemen van kruidenextracten, waaronder die van kurkuma. Van kurkuma is bekend dat die in een petrischaaltje de schadelijke E. coli vermindert.19 20 Zou kurkuma dan ook een positief effect hebben op fibromyalgie? Een studie uit 2013 lijkt hier antwoord op te geven: 62 mensen met fibromyalgie namen een maand lang dagelijks vier tabletten met kurkuma-extract. Van de 62 ervoeren 41 mensen (dat is 66%) een verbetering in de kwaliteit van leven. Hun pijnklachten verdwenen hierbij niet compleet, maar deze namen wel wat af.21

Heeft de informatie uit dit artikel je geholpen? Ondersteun dan de auteur met een financiële donatie of door dit artikel te delen op social media. Doneren kan hier.

Samengevat

Fibromyalgie, of weke-delen-reuma, is een aandoening waarbij mensen lange tijd last hebben van onverklaarbare pijnklachten op meerdere plekken op hun lichaam. Veel mensen met fibromyalgie hebben in hun leven ook te maken gehad met depressieve stemmingen, waardoor de pijnklachten van fibromyalgie weleens gezien worden als psychosomatische symptomen. Maar de pijnklachten en sombere stemmingen hebben waarschijnlijk een gezamenlijke oorzaak: een teveel aan schadelijke bacteriën in de dunne darm (SIBO). Uit onderzoek blijkt namelijk dat iedereen met fibromyalgie ook last heeft van SIBO. Een van de bacteriën die bij SIBO een rol speelt is de E. coli. En het is deze bacteriesoort die ervoor zorgt dat er minder serotonine, die in de darmen worden geproduceerd, in de bloedbaan terecht komen. Serotonine is een neurotransmitter die niet alleen voor een positieve stemming zorgt, maar ook een belangrijke pijnstillende werking heeft. Om van de pijnklachten van fibromyalgie af te komen, kun je proberen om SIBO te verminderen. Een van die manieren is het nemen van kurkuma-extract. Onderzoek wijst uit dat kurkuma-extract de kwaliteit van leven bij een aantal mensen met fibromyalgie verbetert.


Disclaimer: De auteur van darmrevolutie.nl is geen praktiserend arts. Met deze artikelen probeer ik slechts de resultaten van wetenschappelijke onderzoeken weer te geven. Mensen die klachten ervaren worden geadviseerd hun behandelend arts te raadplegen.

Pin Fibromyalgie en darmklachten
  1. Binkiewicz-Glinska, A. et al. 2015: Fibromalgia Syndrom – a multidisciplinary approach. Psychiatria Polska 49(4), p. 801-810. [PubMed]
  2. Arnold, L.M., D.J. Clauw & B.H. McCarberg, 2011: Improving the Recognition and Diagnosis of Fibromyalgia. Mayo Clinic Proceedings 86(5), p. 457-464. [PubMed] [Google Scholar]
  3. Serra, J. et al. 2013: Hyperexcitable C nociceptors in fibromyalgia. Annals of neurology 75(2), p. 196-208. [PubMed] [Google Scholar]
  4. Pimentel, M., D. Wallace, D. Hallegua, E. Chow, Y. Kong, S. Park & H.C. Lin, 2004: A link between irritable bowel syndrome and fibromyalgia may be related to findings on lactulose breath testing. Annals of the Rheumatic Diseases 63, p. 450-452. [PubMed] [Google Scholar]
  5. Juhl, J.H., 1998: Fibromyalgia and the Serotonin Pathway. Alternative Medicine Review 3(5), p. 367-375. [PubMed] [Google Scholar]
  6. Sommer, C., 2004: Serotonin in Pain and Analgesia. Molecular Neurobiology 30(2), p. 117-125. [PubMed] [Google Scholar]
  7. Waylonis, G.W. & R.H. Perkins, 1994: Post-traumatic fibromyalgia. A long-term follow-up. American Journal of Physical Medicine & Rehabilitation 73(6), p. 403-412. [PubMed] [Google Scholar]
  8. Dell’Osso, L., C. Carmassi, F. Mucci & D. Maraziti, 2016: Depression, Serotonin and Tryptophan. Current Pharmaceutical Design 22(6). [PubMed]
  9. Yano, J.M., et al. 2015: Indigenous bacteria from the gut microbiota regulate host serotonin biosynthesis. Cell 161(2), p. 264-276. [PubMed] [Google Scholar]
  10. Camilleri, M., 2009: Serotonin in the Gastrointestinal Tract. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity 16(1), p. 53-59. [PubMed] [Google Scholar]
  11. Chen, J.J., Z. Li, H. Pan, D.L. Murphy, H. Tamir, H. Koepsell & M.D Gershon, 2001: Maintenance of Serotonin in the Intestinal Mucosa and Ganglia of Mice that Lack the High-Affinity Serotonin Transporter: Abnormal Intestinal Motility and the Expression of Cation Transporters. The Journal of Neuroscience 21(16), p. 6348-6361. [PubMed] [Google Scholar]
  12. Gill, R.K. et al. 2008: Function, expression, and characterization of the serotonin transporter in the native human intestine. American Journal of Physiology, Gastrointestinal and Liver Physiology 294(1), p. G254-G262. [PubMed] [Google Scholar]
  13. Valiente-Banuet, L., G. Leite, R. Marthur, M. Pimentel, 2020: The First Advanced Network Analysis of the Small Bowel Microbiome in Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) Reveals That Escherichia and Klebsiella Are Disruptive to Network Integrity: Data From the REIMAGINE Study. The American Journal of Gastroenterology 115. [Google Scholar]
  14. Pyleris, E., E.J. Giamarellos-Bourboulis, D. Tzivras, V. Koussoulas, C. Barbatzas & M. Pimentel, 2012: The Prevalence of Overgrowth by Aerobic Bacteria in the Small Intestine by Small Bowel Culture: Relationship with Irritable Bowel Syndrome. Digestive Diseases and Sciences 57, p. 1321-1329. [PubMed] [Google Scholar]
  15. Chen, J.J., Z. Li, H. Pan, D.L. Murphy, H. Tamir, H. Koepsell & M.D Gershon, 2001: Maintenance of Serotonin in the Intestinal Mucosa and Ganglia of Mice that Lack the High-Affinity Serotonin Transporter: Abnormal Intestinal Motility and the Expression of Cation Transporters. The Journal of Neuroscience 21(16), p. 6348-6361. [PubMed] [Google Scholar]
  16. Esmaili, A. et al. 2009: Enteropathogenic Escherichia coli Infection Inhibits Intestinal Serotonin Transporter Function and Expression Gastroenterology 137(6), p. 2074-2083. [PubMed] [Google Scholar]
  17. Epstein, S.A. et al. Psychiatric disorders in patients with fibromyalgia. A multicenter investigation. Psychosomatics 40(1), p. 57-63. [PubMed] [Google Scholar]
  18. Shaver, J.L., J. Wilbur, H. Lee, F.P. Robinson & E. Wang, 2009: Self-Reported Medication and Herb/Supplement Use by Women with and without Fibromyalgia. Journal of Women’s Health 18(5), p. 709-716. [PubMed] [Google Scholar]
  19. Amrita, V., D. Sonal & R. Shalini, 2009: Antibacterial Effect of Herbs and Spices Extract on Escherichia coli. Electronic Journal of Biology 5(2), p. 40-44. [Google Scholar]
  20. Fagbemi, J.F., E. Ugoji, T. Adenipekun & O. Adelowotan, 2009: Evaluation of the antimicrobial properties of unripe banana (Musa sapientum L.), lemon grass (Cymbopogon citratus S.) and turmeric (Curcuma longa L.) on pathogens. African Journal of Biotechnology 8(7), p. 1176-1182. [Google Scholar]
  21. Appelboom, T. & C. Melot, 2013: Flexofytol, a Purified Curcumin Extract, in Fibromyalgia and Gout: A Retrospective Study. Open Journal of Rheumatology and Autoimmune Diseases 3(2). [Google Scholar]

Ook interessant